Cách sử dụng Cloramin B diệt khuẩn nước sinh hoạt

Nước dễ bị nhiễm khuẩn trong môi trường. Trong quá trình chế hóa sản xuất nước, sau khi lắng lọc, làm trong, khử sắt, làm giảm độ cứng, trước khi đưa nước vào sử dụng, người ta phải diệt các vi khuẩn còn lại trong nước. Tại vùng có lũ lụt, hay trong thời kỳ phòng chống dịch tiêu chảy cấp tính, việc diệt khuẩn nước càng cần thiết và phải làm triệt để.

Có nhiều cách diệt khuẩn nước; tốt nhất là đun sôi kỹ. Nước uống nên dùng nước đã đun sôi.

Có nhiều phương pháp diệt khuẩn, nhưng thông dụng nhất người ta dùng hóa chất khi cần diệt khuẩn với số lượng lớn nước dùng cho sinh hoạt .

Phổ biến nhất là cách sử dụng các hóa chuất sinh ra clo như: khí clo, các hợp chất của clo như nước javen, clorua vôi, cloramin B và cloramin T. Đây là phương pháp được dùng phổ biến ở hầu hết các nước trên thế giới, kể cả các nước kinh tế phát triển. Diệt khuẩn nước bằng các hóa chất sinh ra clo bảo đảm nước được diệt khuẩn triệt để, nhanh chóng với số lượng lớn và rẻ tiền. Nhược điểm của phương pháp này làm cho nước có mùi clo. Cần chú ý là sau khi diệt khuẩn, phải còn lượng clo thừa ở trong nước tại hộ dân cư trên 0,5mg/ lít. Trong thời kỳ chống dịch, yêu cầu lượng clo thừa phải cao hơn, có thể tới 1mg/ lít nước.

Tại các trạm cấp nước lớn ở các thành phố người ta dùng khí clo, đã được nén dưới dạng clo lỏng, được đựng trong bình thép kín khí nén trong bình có khối lượng 500kg, được bộ điều chỉnh clo-ra-tơ đưa vào các bể nước để tiệt khuẩn nước máy. Bình khí rất độc nếu bị rò rỉ ra môi trường nên được bảo quản rất nghiêm ngặt.

Đối với một số trạm cấp nước nhỏ hơn, người ta dùng nước javen, được sản xuất tại chỗ bằng phương pháp điện phân dưới dòng điện một dung dịch muối ăn NaCl, không có màng ngăn.

Cloramin B dưới dạng bột là hóa chất sinh ra clo, có thể đóng gói thành túi nhỏ hoặc dập thành viên 0,25g và đóng lọ để dễ vận chuyển. Những viên thuốc này được sử dụng để diệt khuẩn nước, cấp cho nhân dân vùng lũ lụt, hoặc trước kia trong kháng chiến được cấp cho các chiến sĩ để tự diệt khuẩn nước uống trong các bi đông trong khi hành quân dã ngoại không thể đun nấu.

Ngoài ra người ta còn dùng các phương pháp khác như:

- Dùng ôzôn (O3).

- Dùng tia tử ngoại: Tia tử ngoại có khả năng diệt khuẩn với bề dày của cột nước là 10cm và nước phải trong.

Xin nói rõ thêm về cách sử dụng Cloramin B đang được dùng là hóa chất diệt khuẩn nước hiện nay:

1. Phải tính được lượng hóa chất Cloramin cần thiết để tiệt khuẩn một mẫu trước.Tác dụng diệt khuẩn có được khi hòa tan Cloramin vào trong nước sẽ sinh ra khí clo. Người ta gọi là clo hoạt động. Các phản ứng xảy ra như sau:

Cl2 + H2O —> HOCl + HCl


HOCl —> H+ + OCl.


Axit hypô-clorơ (HOCl) và ion hypô-clorơ (OCl-) là những chất khí có tác dụng diệt khuẩn mạnh.


Tùy theo nơi sản xuất, cloramin B có lượng clo hoạt động từ 25% - 30%. Các viên Cloramin 0,250 do các Công ty dược phẩm Việt Nam sản xuất dùng để diệt khuẩn 25 lít nước.


2. Phải làm test Clor để tính lượng Cloramin B cần thiết để diệt khuẩn cho mẫu nước. Tùy theo nguồn nước mà cách sử dụng Cloramin dựa theo khối lượng khác nhau. Yêu cầu là sau 30 phút diệt khuẩn, lượng Clor trong nước vẫn có thừa tối thiểu là 0,5mg/ l (ngửi thấy có mùi hắc nhẹ).

Các xét nghiệm: định lượng clo hoạt động, làm test clo và định lượng clo thừa là các xét nghiệm dễ làm ở các địa phương.

Hóa chất Cloramin phải được bảo quản trong lọ kín, tránh ẩm và ánh sáng. Nếu không được bảo quản tốt, hàm lượng clo hoạt động trong hợp chất sẽ giảm dần.

Vừa qua các báo có đưa tin nhân dân tại các vùng lụt Bình Định, Quảng Nam được cấp các viên Cloramin B do Công ty Dược TW3 sản xuất từ tháng 10/2005 có ghi hạn sử dụng tháng 10/2007 và nhân dân cho là quá đát nên không dùng. Tuy nhiên, Viện Pasteur Nha Trang cho rằng nếu tăng liều thì vẫn sử dụng được, vừa để tránh lãng phí vừa chủ động làm sạch nước và môi trường trong khi chờ đợi lô mới hoặc các loại hoá chất tiệt khuẩn khác…

Cách sử dụng Cloramin B

Cách sử dụng Chloramin B khử khuẩn đúng cách

Chloramin B là hóa chất khử khuẩn phòng bệnh tay chân miệng rất tốt. Tuy nhiên, nếu đã được pha chế mà để quá 24 giờ sẽ không còn tác dụng.
Các chuyên gia y tế khuyến cáo, người tiến hành lau chùi Chlormin B phải đi găng tay, khẩu trang và đeo kính.

Nếu không sử dụng hết trong 24 giờ có thể đổ xuống cống rãnh, không được đổ xuống ao hồ hoặc bồn vệ sinh của công trình tự hoại. Tuyệt đối không được đổ bừa bãi ra nơi công cộng tránh ngộ độc thuốc sát khuẩn.

Trước khi tiến hành làm sạch cần phải quét dọn, lau chùi vệ sinh sạch sẽ để thu gom rác, đất, bụi bám trên nền nhà, tay vịn cầu thang, tay nắm cửa, bàn ghế, vật dụng, đồ chơi, đồ dùng cá nhân của trẻ em…

Sau đó tiến hành làm sạch bằng cách lau chùi, cọ rửa với nước và các chất tẩy rửa như xà phòng, nước lau nhà hoặc chất tẩy rửa thông thường. Tiếp tục để cho vật dụng khô tự nhiên rồi tiến hành khử trùng bằng cách sử dụng Chloramin B nồng độ 0,5% Clo hoạt tính (200g bột Chloramin B loại 25% Clo hoạt tính cho 10l nước sạch).

Đối với nền nhà, nhà vệ sinh thì dùng chổi lau nền sạch nhúng ướt vừa phải, tiến hành lau từ ngoài vào trong, sau đó làm ngược lại và để khô tự nhiên.

Đối với tay vịn cầu thang, tay nắm cửa đồ, đồ dùng, vật dụng, đồ chơi… dùng khăn sạch nhúng vào nước Chloramin B đã pha sẵn tiến hành lau ướt đều trên bề mặt và để khô tự nhiên.

Đồ dùng cá nhân như bát đũa, khăn mặt, cốc… ngâm bằng dung dịch Chloramin B 0,5% Clo hoạt tính trong 2 giờ sau đó rửa hoặc giặt bằng nước sạch.

Xử lý nước bằng Cloramin B

Sau bão lụt, nhiều giếng nước bị ô nhiễm nghiêm trọng. Để có nước sạch dùng ăn uống, sinh hoạt, mọi người cần biết cách làm sạch, khử trùng. Hóa chất phổ biến được dùng khử trùng nước uống hiện nay là Cloramin B dạng bột chứa 25% Clo hoạt tính hoặc dạng viên hàm lượng 0,25g.

Nếu giếng ngập, nước đục: Phải tiến hành thau vét giếng. Múc cạn nước và vét hết bùn cặn. Trong trường hợp không thể thau vét được nên chọn một giếng khác để xử lý và dùng chung. Nếu tất cả các giếng trong khu vực đều không thể thau vét được, có thể áp dụng biện pháp xử lý tạm thời: múc vài chục lít lên bể chứa rồi đánh phèn, khử trùng. Chờ khi mức nước giếng xuống thấp tiến hành thau rửa.

Nếu giếng bị ngập nhưng nước lụt không tràn vào giếng và giếng vẫn trong: Vẫn phải khử trùng trước khi sử dụng. Nếu điều kiện cho phép thì múc cạn và thau rửa, nếu không có thể tiến hành khử trùng ngay nước trong giếng để sử dụng.

Nếu giếng bị đục, cần làm trong nước bằng phèn chua, liều lượng 50g/1m3 nước, nếu nước đục nhiều có thể cho lượng phèn tối đa tới 100g/m3. Hòa tan hết lượng phèn cần thiết vào một gàu nước, tưới đều lên giếng nước, thả gàu chìm sâu xuống nước rồi kéo mạnh lên khoảng 10 lần rồi để sau 30 phút đến 1 giờ cho cặn lắng hết rồi tiến hành khử trùng. Nếu không có phèn chua thì dùng vải sạch để lọc nước, làm vài lần cho đến khi nước trong.

Về nguyên tắc nước giếng sau khi xử lý bằng Cloramin B phải có nồng độ Clo thừa là 0,5 – 1,0 mg/lít. Tính lượng Cloramin B cần thiết cho giếng nước trên cơ sở nồng độ cần thiết là 10g Cloramin B 25%/m3 (một bi nước đường kính 0,8m, cao 0,6m có thể tích xấp xỉ 1/3m3; bi 1m, cao 0,6m thể tích gần 0,5m3). 1 muỗng canh đầy bột Cloramin B có trọng lượng xấp xỉ 10g. Nếu có viên Cloramin B hàm lượng 0,25g, mỗi viên có thể dùng cho 25 lít nước (loại này rất tiện lợi cho khử trùng các thể tích nhỏ như chum, vại, lu, xô, chậu, bể chứa nước nhỏ).

Múc một gàu nước, hòa lượng hóa chất nói trên vào nước, lưu ý phải khuấy cho tan hết. Tưới đều gàu nước này vào giếng. Thả gàu chìm sâu đến nửa cột nước rồi kéo lên xuống nhẹ nhàng khoảng 10 lần. Dùng nước giếng này dội lên thành giếng để khử trùng, để khoảng 30 phút sau là có thể dùng được. Nước đã xử lý bằng Cloramin như trên vẫn phải đun sôi mới được uống.

Không tiến hành khử trùng đồng thời với đánh phèn, vì phèn hoặc các chất hữu cơ trong nước sẽ hấp phụ hết Clo hoạt tính và làm mất tác dụng khử trùng của Clo. Sau khi khử trùng ngửi thấy mùi Clo thì việc khử trùng mới có tác dụng. Xử lý nước uống bằng Cloramin B không độc hại đối với sức khỏe, nếu lỡ cho nhiều Cloramin B, nước thường nồng mùi Clo không dùng được, một số người có thể nhạy cảm với mùi Clo ngay ở nồng độ khử trùng thông thường. Cứ chờ một vài giờ cho bớt mùi Clo rồi sử dụng. Nước này vẫn phải đun sôi mới uống được.

Nếu phải dùng các nguồn nước ngập khác để ăn uống, sinh hoạt, cũng tiến hành làm trong và khử trùng như đối với nước giếng. Đối với giếng khoan, bơm hết nước đục và bơm tiếp 15 phút nữa bỏ nước đi sau đó có thể sử dụng được. Cần chú ý làm vệ sinh máy bơm, sàn giếng.